Hoe kijkt de Vlaamse regering naar meertaligheid in het onderwijs?

Het Vlaamse regeerakkoord stelt dat de taalkennis van het Nederlands een “absolute topprioriteit is in het onderwijs”. Een beetje pedant uitgedrukt, maar op zich een neutraal statement. Als taalkundige zou ik zelfs blij kunnen zijn dat taalvaardigheid hoog op de politieke agenda staat. Het regeerakkoord laat het hier echter niet bij en blijft hameren op het belang van Nederlands. Er wordt daarnaast ook rijkelijk met metaforen gegooid: Nederlands als de sleutel tot goede onderwijsprestaties, kleuteronderwijs als de poort naar Nederlands, extra lessen Nederlands als een ‘bad’ vol taal voor kinderen met taalachterstand.

Het regeerakkoord lijkt echter vooral zijn rug te keren naar meertaligheid op school. Wie daar ook maar met één woord over durft te reppen, wordt monddood gemaakt. Ziezo, nog een metafoor. De laatste decennia zijn er meermaals oproepen gelanceerd, voornamelijk uit academische hoek, om die meertaligheid net een plaats te geven op school. Onderzoek heeft uitgewezen dat het taalbadmodel (ook wel ‘immersie’ genoemd) niet werkt. Een “politie-agent mentaliteit”, waar het gebruik van andere talen dan Nederlands bestraft wordt, heeft een negatief effect op het zelfvertrouwen van de leerlingen en resulteert daardoor ook in lagere schoolresultaten. Academici pleitten dan ook voor een inclusiever taalbeleid, waarin meertaligheid en multiculturaliteit als waardevol en rijk gezien worden en geïntegreerd worden in het onderwijscurriculum. Waar de vorige regering voorzichtige stapjes ondernam richting het dulden van thuistalen binnen de schoolcontext, lijkt deze regering de eerder gemaakte stappen uit te wissen. De zin de ‘onderwijstaal is en blijft Nederlands’, die vetgedrukt in het regeerakkoord staat, is hiervan een weerspiegeling.

Wanneer het regeerakkoord iets verder uitweidt over hoe de regering dan wél wil inzetten op taalonderwijs, wordt het al snel duidelijk dat het label ‘vreemde moderne taal’ enkel op Frans, Engels of Duits slaat. Over Arabisch, Turks of andere talen die nieuwkomers vaak als thuistaal gebruiken, wordt met geen woord gerept. Blijkbaar beschouwt Jambon I enkel prestigieuze (Europese) talen als een “echte rijkdom voor de Vlaming”.

Het is ontmoedigend om als linguïst te kijken naar deze ontwikkelingen. Het lijkt alsof academisch onderzoek over het hoofd wordt gezien. De positieve effecten en de effectieve uitwerking van een meertalig beleid op school werd reeds uitgebreid bestudeerd.  De ‘taalbadtheorie’ mag intuïtief dan wel steek houden, allerlei analyses hebben in het verleden aangetoond en verklaard waarom immersie niet resulteert in betere schoolresultaten voor leerlingen die thuis geen Nederlands spreken. Volgens mij kijkt het huidige politieke klimaat eerder ideologisch dan pragmatisch naar dit debat. Diversiteit in de vorm van meertaligheid moet plaats maken voor een Vlaamse identiteit, die gekarakteriseerd wordt door het gebruik van Nederlands. Als onderzoekers kunnen we enkel proberen om onderzoek over meertaligheid verder te blijven verspreiden in klare en eenvoudige taal, om zo misconcepties omtrent meertaligheid en taalvariatie de wereld uit te helpen. 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.