Meertalige hulpverlening aan nieuwkomers – Op naar een open en duidelijke communicatie met je anderstalige patiënt

Op 5/12/2019 gaf onderzoeksgroep MULTIPLES het startschot van het tweejarige TETRA-VLAIO project: MATCHeN: Meertalige Hulpverlening aan Nieuwkomers. Onder leiding van Prof. Dr. Ellen Van Praet slaan 10 projectmedewerkers, 7 studenten en 19 organisaties uit de Vlaamse zorgsector de handen in elkaar om een online kennisplatform, een meertalige app en een e-learningmodule voor hulpverleners te ontwikkelen, testen en valoriseren. Deze tools zullen meertalige gesprekken ondersteunen tussen hulpverleners en nieuwkomers die medische informatie nodig hebben. Zo werken o.a. social profit organisaties als Sensoa en Vivo vzw, Vlaamse overheidsondernemingen zoals Kind en Gezin en verschillende ziekenhuizen, wijkgezondheidscentra en belangenverenigingen binnen de zorgsector aan het project mee.

Voor hulpverleners is de situatie heel herkenbaar: je probeert uit te leggen hoeveel medicatie de patiënt moet innemen of hoe ouders hun kindje kunnen aanleren om op het potje te gaan. Maar in plaats van een begripvolle knik volgt een angstige en verwarde blik. Ze begrijpen er niets van. Of wel iets, maar niet genoeg om helemaal mee te zijn. Je zit dus met een probleem. De informatie vertalen of aanpassen is een optie, maar hoe? Bestaan er digitale tools die kunnen helpen? Misschien wel, maar hoe werk je daar dan mee? Voor deze noden wil MATCHeN een oplossing bieden.

Het project zet in op drie gezondheidsthema’s. Het doel is om medische gesprekken met nieuwkomers over seksuele gezondheid, medicatie-inname en zindelijkheidstraining te vergemakkelijken en dat op drie manieren:

  1. Op een online kennisplatform zullen Vlaamse hulpverleners en softwareontwikkelaars vertaalde informatie rond de drie thema’s kunnen uploaden om ze met elkaar te delen of ze tijdens hun eigen zorgverlening in te zetten.

  2. Een meertalige app in 6 talen helpt hulpverleners om de medische informatie duidelijk over te brengen met behulp van veel gestelde vragen en een woordenboek. Pictogrammen met emoties en frequent gehanteerde vragen zoals ‘Begrijpt u wat ik bedoel?’ of ‘Heeft u pijn’? zullen het verloop van de consultatie ondersteunen. Met het storyboard kunnen hulpverleners een eigen verhaal opbouwen samen met de nieuwkomer, door afbeeldingen te slepen naar het scherm. Nadien kan dit scenario worden afgedrukt en meegegeven aan de nieuwkomer.

    undefined

  3. Tot slot zal e-learning de communicatie over seksuele gezondheid met nieuwkomers bevorderen. Het platform voorziet scenario’s en cases waarbij de gevalideerde gespreksmethode “Onder 4 ogen” via interactieve oefenmogelijkheden aan de hulpverlener wordt aangeleerd.

We hebben kennis, een app en interactieve oefeningen? Wat heb je bij meertalige hulpverlening verder nog nodig? Inderdaad, taal natuurlijk. Als basis vertrekken de drie digitale tools van het Nederlands. Er wordt zorgvuldig gewaakt over ‘klare taal’. Daarnaast voorziet het project ook in de contacttalen Engels en Frans. Die contacttalen kunnen als alternatief voor een vreemde taal ingezet worden, omdat ze vaak de tweede officiële taal in een land vormen. Bovendien zijn de lees-en schrijfvaardigheden van deze contacttalen bij nieuwkomers vaak beter dan die in hun eigen moedertaal, omdat ze de taal op school aangeleerd kregen.

Aan welke vreemde talen heeft de Vlaamse zorgsector daarnaast nog vooral nood? Om dat te achterhalen, onderzochten medewerkers van het project welke talen het meest voor communicatieve problemen zorgen. Welke talen worden veel gevraagd bij het tolken in de zorgsector? Wat zijn de meest voorkomende herkomstnationaliteiten in Vlaanderen? Welke talen zijn knelpunttalen? Vervolgens vond tijdens de vergadering een interactieve stemronde plaats. En ja hoor: Arabisch, Turks en Bulgaars sprongen er, zoals voorspeld door de onderzoekers, ook bij de zorgorganisaties uit. Toch wezen de aanwezige zorgorganisaties ook op het belang van Tigrinya en de Afghaanse talen Pasjtoe, Dari en Farsi. In tegenstelling tot bijvoorbeeld Spaans en Turks is het namelijk heel moeilijk om een (informele) tolk of collega te vinden die deze talen (toch een beetje) kent.


Naast de hoognodige talenkennis bleken zorgverleners en artsen ook nog andere zaken te waarderen of te missen tijdens hun meertalige consultaties met nieuwkomers met beperkte kennis van het Nederlands. In drie verschillende groepen bespraken ze hun noden en behoeften. Na de bespreking kwamen enkele suggesties uit de bus waarmee door de onderzoekers rekening zal gehouden worden in het vervolg van het project. Zo werd geopperd dat de applicatie heel gebruiksvriendelijk en responsief dient te zijn op zowel computers, tablets als smartphones. Er werd ook benadrukt dat het visuele aspect van groot belang is, omdat herkenbare beelden soms meer kunnen zeggen dan woorden. Daarnaast willen hulpverleners een tool die snel inzetbaar is.

Verder werd er door de deelnemers aan de vergadering twijfel geformuleerd of zorginstellingen voldoende engagement en tijd zullen kunnen opbrengen om vrijwillig informatie op te laden op het online kennisplatform. Een terechte twijfel, waarop het project zal inspelen: een onderzoeksmedewerker wordt ingezet om tijdens de duurtijd van het project de hulpverleners te stimuleren en te begeleiden bij het verzamelen van relevante documenten.


Auteur: Babette Dobbenie, Studente Meertalige Communicatie, Ugent.

Voor meer informatie rond MATCHeN kun je terecht bij Prof. Dr. Ellen Van Praet:
Ellen.vanpraet@ugent.be
Vakgroep Vertalen, Tolken en Communicatie
Groot-Brittanniëlaan 45
9000 Gent

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.